به گزارش تابناک، در پی تحولات میدانی ناشی از جنگ اخیر میان ایران و آمریکا و شکل‌گیری آتش‌بس، معادلات منطقه‌ای به‌ویژه در حوزه‌های راهبردی مانند تنگه هرمز وارد مرحله‌ای جدید شده است. این گذرگاه حیاتی که یکی از مهم‌ترین شریان‌های انرژی جهان به‌شمار می‌رود، در جریان این درگیری‌ها به یکی از اصلی‌ترین اهرم‌های قدرت جمهوری اسلامی ایران تبدیل شد؛ به گونه‌ای که نحوه مدیریت تردد کشتی‌ها و اعمال کنترل بر این مسیر، نه تنها بر روند جنگ بلکه بر مذاکرات سیاسی و دیپلماتیک نیز اثرگذار بوده است.
در چنین شرایطی، آتش‌بس شکل‌گرفته را نمی‌توان صرفاً یک توقف نظامی دانست، بلکه بخشی از یک آرایش پیچیده میان میدان و دیپلماسی است که هر لحظه ممکن است تحت تأثیر تحولات جدید تغییر کند.
در همین چارچوب، ارزیابی روند مذاکرات و رفتار طرف آمریکایی، به یکی از محورهای اصلی تحلیل‌های سیاسی تبدیل شده است.
در همین زمینه، فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی شورای اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار پارلمانی تابناک به تشریح ابعاد این تحولات و ارزیابی خود از روند مذاکرات پرداخت.
فداحسین مالکی، با اشاره به آخرین وضعیت مذاکرات، اظهار کرد: تحولاتی که پس از دور اول مذاکرات رخ داد، به ویژه تصمیمات متناقض و آنی رئیس‌جمهور آمریکا، باعث شد که میز مذاکره تا حدی به حاشیه رانده شود و در داخل کشور نیز نگاه‌ها به دور دوم مذاکرات با شک و تردید همراه باشد.
وی افزود: در دور اول مذاکرات، طرفین بر روی برخی موضوعات به توافق رسیدند و مقرر شد درباره سایر موارد در دور بعدی گفتوگو شود. همچنین قرار بر این بود که طرف‌ها در پایتخت‌های خود مشورت‌های لازم را انجام دهند، اما اقدام اخیر آمریکا در محاصره تنگه هرمز و سواحل ایران و حتی حمله به یکی از کشتی‌های تجاری جمهوری اسلامی ایران، شرایط را پیچیده و حساس کرد.
مالکی ادامه داد: در مقابل این اقدامات، جمهوری اسلامی ایران نیز اعلام کرد که اگر سواحل کشور ناامن شود، کل سواحل منطقه ناامن خواهد شد؛ موضوعی که شرایط را شکننده‌تر کرد و عملا روند مذاکرات را تحت‌الشعاع قرار داد.
وی تصریح کرد: بر همین اساس، تصمیم ایران برای تعویق مذاکرات، تصمیمی منطقی و درست بود، چرا که در چنین شرایطی مذاکره معنا و مفهوم خود را از دست می‌دهد. با این حال، اگر ترامپ ظرف روزهای آینده از این سیاست‌ها عقب‌نشینی کرده و محاصره دریایی را متوقف کند، حضور هیئت مذاکره‌کننده ایرانی می‌تواند دوباره معنا پیدا کند.
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در ادامه با اشاره به محورهای مورد مناقشه در مذاکرات گفت: در میان حدود ۱۰ محور مطرح‌شده، دو موضوع اصلی بیشترین اختلاف را ایجاد کرد؛ نخست بحث غنی‌سازی هسته‌ای و دوم موضوع تنگه هرمز.
وی توضیح داد: در حوزه هسته‌ای، طرف آمریکایی پیشنهاداتی مطرح کرد که با واقعیت‌ها همخوانی نداشت؛ از جمله درخواست تعلیق فعالیت هسته‌ای ایران برای مدت طولانی یا خروج مواد هسته‌ای از کشور که با مخالفت صریح جمهوری اسلامی ایران مواجه شد.
مالکی خاطرنشان کرد: در موضوع تنگه هرمز نیز آمریکایی‌ها خواستار عدم محدودیت در این گذرگاه و حتی مشارکت در مدیریت آن بودند که این مسئله نیز به‌طور کامل از سوی ایران رد شد.
وی در پایان تأکید کرد: پیام این مواضع در سفر اخیر ژنرال عاصم به تهران به شکل شفاف منتقل شده و اگر آمریکا واقعاً به دنبال مذاکره است، باید ابتدا اقدامات تنش‌زا از جمله محاصره دریایی را متوقف کرده و ناوهای خود را از منطقه خارج کند؛ در آن صورت جمهوری اسلامی ایران می‌تواند درباره حضور در دور بعدی مذاکرات تصمیم‌گیری کند.
