موضوعی که هر ماه انجام می‌شود اما این بار در فضایی از پرسش‌ها و ابهامات درباره آینده سهمیه بندی و قیمت‌گذاری سوخت، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، سهمیه بندی بنزین در کشور نخستین بار در پی مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا از بامداد جمعه ۲۴ آبان ۱۳۹۸ آغاز شد. بر اساس این طرح، برای همه وسایل نقلیه بنزین‌سوز سهمیه ماهانه مشخص تعیین شد و هر ماه نیز این سهمیه در کارت‌های سوخت شخصی شارژ شد. این روند طی این سال ها بدون توقف ادامه داشته و اکنون نیز طبق اعلام وزارت نفت، سهمیه خردادماه ۱۴۰۵ از ساعت صفر روز جمعه، یکم خرداد، در کارت‌های سوخت مالکان خودروهای شخصی در سراسر کشور شارژ می‌شود.
طبق اعلام رسمی، سهمیه خودروهای بنزینی شخصی در خردادماه برای مالکان خودروهای بنزین‌سوز ۶۰ لیتر بنزین سهمیه‌ای با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۷۰ لیتر بنزین با نرخ دوم یعنی ۳۰۰۰ تومان دریافت خواهند کرد. این درحالیست که در ماه‌های قبل سهیمه ۳۰۰۰ تومانی معادل ۱۰۰ لیتر بود.
اما در مورد خودروهای دوگانه‌سوز، سهمیه‌ها با تغییراتی نسبت به گذشته همراه بوده است. طبق مصوبه آذرماه سال گذشته دولت، سهمیه ۳۰۰۰ تومانی این خودروها از ابتدای بهمن ۱۴۰۴ به نصف کاهش یافت. بر این اساس، سهمیه بنزین ۱۵۰۰ تومانی برای خودروهای دوگانه‌سوز ۳۰ لیتر و سهمیه بنزین ۳۰۰۰ تومانی نیز معادل ۷۰ لیتر تعیین شده است.
همچنین باید یادآور شد: سقف ذخیره سهمیه بنزین کارت‌های هوشمند سوخت برای مالکان خودروهای شخصی و موتورسیکلت‌ها هم‌اکنون ۳ ماه است، بنابراین سهمیه واریزی ماهانه خودروهای شخصی و موتورسیکلت‌ها، در صورت استفاده نکردن، حداکثر تا ۳ ماه در کارت‌های هوشمند سوخت قابل ذخیره خواهد بود. این در شرایطی است که پیشتر این بازه زمانی، ۶ ماه بود.
ابهام مهم بنزینی…
در کنار این سهمیه‌ها، مسئله بنزین با نرخ سوم یعنی بنزین آزاد ۵۰۰۰ تومانی نیز مطرح است. سال گذشته، ویس‌کرمی مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده بود که مصرف مازاد بر سهمیه‌های ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی با نرخ ۵۰۰۰ تومان و از طریق کارت جایگاه عرضه خواهد شد. اما در هفته‌های اخیر و با تأکیدهای مکرر ویس‌کرمی بر ضرورت استفاده از کارت سوخت شخصی هنگام سوخت‌گیری، این سؤال برای بسیاری از رانندگان ایجاد شده که در صورت اتمام سهمیه، آیا امکان استفاده از نرخ ۵۰۰۰ تومانی بر روی کارت سوخت شخصی فعال می‌شود یا اینکه همچنان باید از کارت جایگاه استفاده کرد؟
این ابهام به ویژه برای رانندگانی که مصرف ماهانه بیشتری دارند، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. بسیاری از آنها نگران‌اند که در آینده نزدیک امکان استفاده از کارت جایگاه محدود شود و در عین حال تکلیف مصرف بنزین مازاد بر سهمیه روشن نباشد.
احتمال تغییر قیمت بنزین؟
شارژ سهمیه بنزین خردادماه در شرایطی انجام می‌شود که طی روزهای اخیر، برخی اظهارنظرها و گزارش‌های غیررسمی احتمال اعمال تغییراتی در سیاست سوخت کشور را تقویت کرده است. از یک سو، رئیس‌جمهور بر ضرورت مدیریت مصرف سوخت تأکید کرده و از سوی دیگر، براساس مصوبه آذرماه سال گذشته دولت، این اختیار قانونی به وزارت نفت داده شده است که در پایان هر فصل سال، نرخ سوم بنزین را مورد بازنگری قرار دهد. بنابراین برخی معتقدند که در پایان خردادماه ممکن است شاهد تغییراتی در قیمت بنزین آزاد ۵۰۰۰ تومانی باشیم.
البته وزیر نفت پیشتر اعلام کرده بود که وزارت نفت مرجع تصمیم‌گیری درباره قیمت‌گذاری بنزین نیست و سیاست پیشنهادی این وزارتخانه برای مدیریت مصرف، اصلاحات غیرقیمتی است. با این حال، وجود این اختیار قانونی و نیاز کشور به کنترل مصرف، همچنان احتمال تغییر نرخ دوم یا سوم را در پایان فصل افزایش می‌دهد.
در کنار این موضوعات، نگرانی‌هایی درباره سهمیه سوخت رانندگان فعال در بخش حمل‌ونقل عمومی نیز وجود داشت؛ از جمله رانندگان تریلی‌ها، تاکسی‌های اینترنتی و سایر مشاغل وابسته به سوخت. با این حال، ۳۱ فروردین‌ماه امسال، مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت اعلام کرد که با تدابیر دولت و وزارت نفت، هیچ تغییری در سهمیه این گروه‌ها ایجاد نخواهد شد و فعالیت‌های مربوط به حمل‌ونقل عمومی و باری تحت تأثیر سیاست‌های جدید قرار نخواهد گرفت.
او همچنین به تجربه موفق رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی (مترو و اتوبوس) در ایام جنگ رمضان اشاره کرد و گفت استقبال خوب مردم نشان داد که این سیاست می‌تواند مصرف بنزین را کاهش دهد. به همین دلیل، وزارت نفت پیشنهاد داده این طرح با همکاری سازمان برنامه و بودجه و شهرداری‌ها ادامه یابد تا علاوه بر کاهش مصرف سوخت، مردم نیز به استفاده از حمل‌ونقل عمومی ترغیب شوند.
با این اوصاف، سهمیه خردادماه در فضایی شارژ می‌شود که یک سوی آن استمرار سیاست‌های سال‌های گذشته است و سوی دیگر آن احتمال ایجاد تغییرات در آغاز تابستان. هنوز مشخص نیست دولت چه مسیری را برای مدیریت بازار سوخت انتخاب خواهد کرد، اما آنچه روشن است این است که هر گونه تغییر در نرخ‌های بنزین یا شیوه تخصیص سهمیه، تأثیر مستقیم بر زندگی روزمره میلیون‌ها نفر خواهد داشت.
