انسان موجودی است دارای ابعاد جسمی، عاطفی، ذهنی و ادراکی. از نظر علمای تعلیم و تربیت، اگر برنامه‌های تربیتی به همه ابعاد وجودی انسان توجه نداشته باشد، نه‌تنها سبب رشد و تعالی انسان نمی‌شود، بلکه مانع بزرگی در رسیدن به کمالات انسانی خواهد بود. این مهم در فلسفه آموزش و پرورش و مراکز آموزشی در بخش اهداف اصلی آمده است؛ اما به دلیل اعمال نظرهای شخصی و سلیقه‌ای در سطوح مختلف، آنچه در نظام تعلیم و تربیت ما اتفاق می‌افتد، توجه افراطی به حوزه شناختی و ذهنی و بی‌توجهی مفرط به تربیت ابعاد جسمانی، عاطفی و احساسی دانش‌آموزان است. توجه افراطی به ذهن‌پروری در مدارس باعث نادیده گرفتن فعالیت‌های اساسی تربیت در دوره ابتدایی، مانند فعالیت‌های تربیت بدنی، ورزشی و مهارت‌های زندگی می‌شود. بی‌توجهی به دروسی مانند هنر، ورزش و فعالیت‌های پرورشی و مصادره آن‌ها به نفع دروس پایه مثل ریاضی و علوم باعث شده است خروجی‌های آموزش و پرورش در پایان دوره متوسطه — که همان جوانان امروز هستند — با شاخص‌های سلامت عمومی در ابعاد جسمی، روحی و روانی فاصله زیادی داشته باشند. متأسفانه این روند غلط در دانشگاه نیز ادامه می‌یابد تا آنجا که مراحل اساسی تربیت از دست می‌رود.
نتیجه نگاه تک‌بعدی به تربیت دانش‌آموزان و اقدامات سلیقه‌ای در تربیت در بدنه آموزش و پرورش — که بعضاً به دلیل مشکلات مالی و مدیریتی اتفاق می‌افتد — هزینه‌های سنگینی را به جامعه تحمیل می‌کند؛ به‌طوریکه هزینه‌های بخش آسیب‌های اجتماعی و هزینه‌های درمانی به چندین برابر افزایش یافته است. اگر با چشم باز به فضای فیزیکی مدارس و نگرش غالب مدیران سطوح مختلف آموزشی نگاه کنیم، خواهیم دید که به‌صورت افراطی بچه‌ها را صرفاً به درس خواندن تشویق و ترغیب می‌کنیم، ولی به نیازهای حرکتی و عاطفی آنان مثل بازی‌های ورزشی، تربیت بدنی و مهارت‌های زندگی توجهی نمی‌شود.
راهکار عملی تحقق سند تحول بنیادین، توجه اصولی به برنامه‌های تربیت بدنی و ورزش در مدارس است؛ چراکه تربیت در میدان رفتار محقق می‌شود و محیط ورزش زیر نظر معلمان شایسته تربیت بدنی، بهترین میدان تربیتی است. وظیفه مسئولین نظام آموزشی و وزارت ورزش است که نگاه عمیق‌تری به ابعاد مختلف تربیت بدنی داشته باشند. ضمن گرامیداشت هفته تربیت بدنی، این هفته را بهانه می‌کنیم تا به تلاشگران سخت‌کوش ورزش مدارس و دانشگاه‌ها — اعم از مدیران، استادان، معلمان و مربیان این حوزه — تبریک و خدا قوت عرض کنیم.
علی محمدی
۲۶ مهرماه ۱۴۰۵
–
